Onderhandelen is een kunst. De hele zomer hebben we de onderhandelaars van de politieke partijen aan het werk gezien, of juist niet, omdat veel zich in relatieve beslotenheid heeft afgespeeld. De PvdA staat vooralsnog buitenspel. De vraag is of dat nu een beredeneerd risico was of een misplaatst gevoel van strategisch inzicht. Ik ben er niet uit. De email die wij kregen van Job Cohen en Lilianne Ploumen sprak klare taal, maar was het ook ware taal? Als je andere partijen moet geloven niet. Zelf geloof ik niet dat Rutte serieus over links wilde regeren. Maar of hij blij is, laat staan blij blijft met de constructie die nu in elkaar wordt geknutseld, betwijfel ik. Je zult je naam maar aan zo'n kabinet moeten geven. PVV en CDA, alhoewel verdeeld, kunnen tevreden zijn. De eerste krijgt de macht in de schoot geworpen, de tweede grijpt de macht vanuit het niets. 

Had de PvdA om dit alles te voorkomen toch in zee moeten gaan met CDA en VVD? Betekent zo'n combinatie niet dat je in feite uitkomt op het programma van het CDA? En dan wordt plots het programma van de grootste verliezer leidraad voor de oplossing van de crisis. Met alle gevolgen van dien.

Hoe je het ook wendt of keert, het CDA speelt het slim. Ben ik nu kwaad of een beetje jaloers? Alhoewel, moet je jaloers zijn op een partij die nu zo verdeeld is? Wat is beter, eensgezind in de oppositie of verdeeld in een kabinet?