Met de val van het kabinet vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen is de landelijke schaduw over de gemeentepolitiek alleen maar donkerder geworden. In de bijlage Opinie&Debat in de NRC van 20 februari presenteert Frank Ankersmit de gekozen burgemeester als oplossing en vermeldt hij in een bijzin dat landelijke partijen niet thuishoren in de gemeente.

Allereerst betwijfel ik of de gekozen burgemeester niet eerder een gevaar is dan een oplossing; misschien dat de opkomst hoger wordt, maar of daarmee ook de kwaliteit van het bestuur toeneemt, vraag ik mij af.  

Maar ik verbaas mij vooral dat Ankersmit vervolgens nergens zijn stelling onderbouwt dat alleen lokale partijen mee zouden moeten doen aan de gemeentepolitiek. Laat ik dan maar enkele argumenten geven voor dat landelijke partijen juist ook lokaal actief moeten zijn. Allereerst wordt menig standpunt geformuleerd vanuit een bepaalde ideologie of visie. Dat verbindt mensen en geeft de context van waaruit men afwegingen maakt en uitstijgt boven individuele belangen. Landelijke partijen zorgen ook voor stabiliteit. Lokale partijen vinden hun basis in lokale problemen die tijdelijk en wisselend zijn en maar zelden een basis zijn voor een bestendige politieke factor. Het komen en gaan van vele lokale partijen is daarvan een duidelijke illustratie. Daarnaast is de gemeentepolitiek kadervormend; menig minister heeft de gang gemaakt van lid van de gemeenteraad, 2e Kamer, regering. Tot slot is een landelijke partij-organisatie een goed instrument om lokale ervaringen uit te wisselen.  

Hiermee wil ik niet zeggen dat lokale partijen geen bestaansrecht hebben, maar het gevaar is groot dat een lokale partij in de afweging tussen individueel belang en algemeen belang blijft steken in een egocentrische, kortzichtige benadering. Daarvan zijn voorbeelden te over, ook in Houten.  

Deze argumenten laten onverlet dat inderdaad landelijke politiek de lokale verkiezingen in te grote mate beïnvloeden en dat daarmee lokale resultaten en ideeën onbekend blijven. Zichtbaarheid is hierbij een voorwaarde, niet alleen tijdens verkiezingen maar juist ook daarna. Daarnaast zou ik de landelijke kopstukken willen verzoeken zich minder te bemoeien met de gemeenteraadsverkiezingen en moet er een einde komen aan debatten tussen landelijke partijleiders tijdens de lokale campagnes.  

P.S. Overigens moeten we concluderen dat onze naïeve, kleumende 2e Kamer broeders die een paar weken geleden pleitten voor verkiezingscampagne in de zomer, toch hun gelijk hebben weten te halen.